Негізгі мазмұнға өту Негізгі шарлау мәзіріне өту Сайттың төменгі деректемесіне өту
Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Педагогика ғылымдары сериясы

ДӘСТҮРЛІ «АСЫҚ» ОЙЫНЫ НЕГІЗІНДЕГІ МЕКТЕПКЕ ДЕЙІНГІ БАЛАЛАРДЫҢ АУЫЗША ТІЛІН ЖӘНЕ БУЫНДЫҚ ХАБАРДАРЛЫҒЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ТЕХНОЛОГИЯСЫ

Жарияланған September 2026

23

25

Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университет
Аңдатпа

Бұл зерттеу мектепке дейінгі жастағы балалардың сөйлеуін дамытуға арналған дәстүрлі қазақтың «Асық» ойынына негізделген педагогикалық технологияны (асыққа негізделген ойындық интервенция) қарастырады. Зерттеудің мақсаты - сөйлеуді дамыту сабақтарына құрылымданған асық ойын әрекеттерін енгізу мектепке дейінгі балалардың дыбыстау дәлдігін және буындық хабардарлығын арттыратынын анықтау. Қатысушылар Алматы қаласындағы мектепке дейінгі ұйымның ортаңғы, ересек және мектепалды даярлық топтарында тәрбиеленетін 3–6 жастағы 50 бала болды (29 қыз және 21 ұл); олардың құрамына сөйлеу дамуының деңгейі әртүрлі және ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар да енгізілді. Интервенция бір оқу жылы бойы жүзеге асырылып, асықтың түсу қалыптарын (жатыстарды) көрнекі бейнелеу ретінде қолдануды, түсті асықтармен ырғақ‑буындық тапсырмаларды орындауды, әрекеттерді сөзбен сипаттауға (вербалдауға) бағытталған сөйлеу ойындарын, сондай‑ақ сөйлеу белсенділігін қолдайтын қимыл‑қозғалыс және сенсомоторлық компоненттерді қамтыды. Балалардың дыбыстау дағдылары мен буындық хабардарлығы интервенцияға дейін және кейін деңгейлік шкалалар (төмен, орта, жоғары) бойынша бағаланды.

Интервенциядан кейінгі нәтижелер дыбыстау бойынша орта және жоғары деңгейге жеткен балалар үлесінің айтарлықтай артқанын көрсетті (30,0%-дан 74,0%-ға дейін), сондай‑ақ буындық хабардарлық көрсеткіштері жақсарды (80,0%-дан 92,0%-ға дейін). Нәтижелер ұсынылған асыққа негізделген ойындық интервенцияның мектепке дейінгі білім беруде ауызша сөйлеуді және ерте сауаттылықтың алғышарттарын қолдауға бағытталған тиімді, мәдениетке бағдарланған ойын арқылы оқыту тәсілі екенін дәлелдейді.

pdf (English)
Тіл

English

Дәйексөздерді қалай жазу керек

[1]
Omarbekova F., Kyyakbayeva U., Mehmet Akif Sözer, . 2026. ДӘСТҮРЛІ «АСЫҚ» ОЙЫНЫ НЕГІЗІНДЕГІ МЕКТЕПКЕ ДЕЙІНГІ БАЛАЛАРДЫҢ АУЫЗША ТІЛІН ЖӘНЕ БУЫНДЫҚ ХАБАРДАРЛЫҒЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ТЕХНОЛОГИЯСЫ. Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Педагогика ғылымдары сериясы. 91, 3 (Вер 2026), 389–399. DOI:https://doi.org/10.51889/2959-5762.2026.91.3.035.