Мақала жоғары мектеп студенттерінің цифрлық құзыреттіліктерін қалыптастырудағы жасанды интеллект технологияларының педагогикалық әлеуетін талдайды, білім беру практикасына жасанды интеллектті жедел енгізу мен оның Цифрлық сауаттылық құрылымына әсерін жүйелі түсінбеушілік арасындағы қайшылықтарға назар аударады. Зерттеудің әдіснамалық негізі 2010-2025 жылдардағы Scopus деректерін пайдалана отырып, Prisma 2020 хаттамасы бойынша жүйелі әдеби шолу болып табылады. Алты мақсатты іздеу комбинациясы негізінде басылымдардың динамикасын, құжаттардың типологиясын және зерттеу бағыттарының жетілуін қамтитын библиометриялық талдау жүргізілді. Скринингтен және тақырыптық жіктеуден кейін Q1-Q4 журналдарынан 28 мақала талданды.

Нәтижелер бес негізгі тақырыптық кластерді анықтады: студенттердің ЖИ/цифрлық сауаттылығын тұжырымдамалау және өлшеу; оқытушылардың құзыреттіліктері және жасанды интеллектті пайдаланудың институционалдық жағдайлары; генеративті ЖИ мен чатботтардың сандық дағдыларды дамытуға әсері; өзін-өзі реттеуді және деректерді басқаруды қолдау үшін оқыту аналитикасын пайдалану; және жоғары білім берудегі ЖИ интеграциясының стратегиялық және әдіснамалық шолулары. Библиометриялық деректер генеративті ЖИ бойынша зерттеулердің экспоненциалды өсуін және сандық дағдылар бойынша жұмыстың тұрақты кеңеюін құжаттайды. Талдау ЖИ сандық дағдыларды дамытуды тек ойластырылған педагогикалық дизайн, жақсы дамыған оқытушылардың жасанды интеллект құзыреттіліктері және этикалық тұрғыдан негізделген институционалдық құрылымдар арқылы ғана жақсарта алатынын көрсетті.

Зерттеудің жаңалығы ЖИ студенттердің цифрлық құзыреттілік құрылымдарына әсер ететін көп деңгейлі педагогикалық фактор ретінде сипаттайтын және ұзақ мерзімді әсерлерді талдауды, дамушы елдердің мәнмәтінін және ЖИ университеттердің цифрлық трансформация стратегияларына интеграциялауды қоса алғанда, одан әрі зерттеу жолдарын ашатын аналитикалық құрылымды әзірлеуде жатыр.